Türk Tarihi literatüründe “ Batı Hun” kavramı pek çok Hun İmparatorluğu için kullanılmıştır.
BATI HUN DEVLETİ
Batı Hun Devleti, Büyük Hun siyasi birliğinin MS I. yüzyılda yaşadığı iç mücadeleler sonucunda ortaya çıkan Hun devletlerinden biridir. MS 48 yılında Hunların kuzey ve güney olmak üzere ikiye ayrılmasının ardından Çin hâkimiyetini kabul etmeyen topluluklar bağımsızlıklarını sürdürmeye çalıştı.
Çin kaynaklarında bu siyasi yapı “Kuzey Hunları” adıyla anılmaktadır. Türkiye’deki bazı tarih çalışmalarında ise “Batı Hun Devleti” veya “Batı Hun İmparatorluğu” adı kullanılmaktadır.
Batı Hun Devleti, eski Hun devlet geleneğini devam ettirmiş; yönetimini hükümdar ailesi, boy beyleri ve askerî teşkilat üzerine kurmuştur. Ekonomisi hayvancılığa, göçebe bozkır hayatına ve bölgesel ticarete dayanıyordu.
Devlet; Han İmparatorluğu’nun baskısı, Çin’in himayesindeki Güney Hunları, Siyenpilerin ilerleyişi, ekonomik sıkıntılar ve bazı Hun boylarının ayrılması nedeniyle zamanla güç kaybetti. Buna rağmen Çin hâkimiyetini kabul etmeyen Hun toplulukları bağımsızlık mücadelesini uzun süre devam ettirdi.
Batı Hun Devleti, Hunların bağımsız devlet anlayışını kuzey bozkırlarında yaşatması ve sonraki Türk devletlerine aktarılan askerî ve siyasi gelenekleri sürdürmesi bakımından Türk tarihinde önemli bir yere sahiptir.
Batı Hun Devleti Hakanları
Zaman Tuneli
PANU YABGU Panu Yabgu, kaynaklarda Panu, Punu veya Pu-nu adlarıyla geçen önemli bir Hun hükümdarıdır. Büyük Hun siyasi birliğinin parçalandığı MS I. yüzyılda tahta çıkmış ve Çin hâkimiyetini kabul etmeyen Hun topluluklarının başında bulunmuştur. Panu Yabgu, Türkiye’deki bazı tarih çalışmalarında MS 48–83 yılları arasında hüküm süren Batı Hun İmparatorluğu’nun kurucusu…
Devamı
Yuliu Yabgu Yuliu Yabgu, MS I. yüzyılın sonlarında Kuzey Hunlarının başında bulunan hükümdarlardan biridir. Çin tarih kaynaklarında adı Youliu, hükümdarlık unvanı ise Chanyu veya Şanyu şeklinde kaydedilmiştir. Türkçe Hun hükümdarları listelerinde çoğunlukla “Yuliu Yabgu” adıyla anılmaktadır. Yaklaşık MS 84–87 yılları arasında hüküm süren Yuliu, Kuzey Hunlarının askerî, ekonomik ve siyasî…
Devamı
SANMULDUTZU YABGU Sanmuldutzu Yabgu, bazı Türkçe hükümdar listelerinde Panu Yabgu’dan sonra tahta çıkan Batı Hun hükümdarı olarak gösterilmektedir. Bu listelerde hükümdarlık dönemi genellikle MS 83–84 yılları arasına tarihlendirilir. Ancak Sanmuldutzu adı, Hun tarihinin temel kaynaklarında açık ve doğrulanabilir biçimde tespit edilememektedir. Bu nedenle hükümdarın kimliği, adı ve hüküm sürdüğü dönem…
Devamı
