Turgut Reis

Turgut Reis, Osmanlı denizcilik tarihinin en büyük kaptanlarından biridir, Akdeniz’de Osmanlı hakimiyetinin kurulmasında ve genişlemesinde önemli rol oynayan Türk denizci, korsan, asker ve devlet adamıdır. Batılı kaynaklarda “Dragut” adıyla tanınan Turgut Reis, Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’deki en korkulan deniz komutanlarından biri olmuş, özellikle Trablusgarp’ın fethi, Cerbe Zaferi ve Malta Seferi’ndeki faaliyetleriyle tarihe geçmiştir. Osmanlı kaynaklarında “Turgutça Bey”, “Turgut Reis” ve “Seyfü’l-İslam” gibi unvanlarla anılmıştır.

Konu Başlıkları

Turgut Reis’in Doğumu ve Kökeni

Turgut Reis, tahminen 1485-1487 yılları arasında Menteşe Sancağı’na bağlı Bodrum civarındaki Seravalos veya Karabağ köyünde dünyaya geldi. Günümüzde bu bölge Muğla’nın Bodrum ilçesine bağlı Turgutreis adıyla bilinmektedir. Babasının adı Velî’dir ve çiftçilikle uğraştığı belirtilmektedir.

Genç yaşlardan itibaren denizciliğe ilgi duyan Turgut Reis, kısa sürede Osmanlı leventleri arasına katıldı. Özellikle ok, mızrak ve top kullanmadaki başarısıyla dikkat çektiği belirtilmektedir.

Turgut Reis’in Denizcilik Hayatı

Turgut Reis’in denizcilik hayatı Osmanlı korsanlarının Akdeniz’de büyük güç olduğu dönemde başladı. Önce küçük teknelerde görev aldı, ardından kendi gemisinin kaptanı oldu. Doğu Akdeniz’de Venedik ve İspanyol ticaret gemilerine yönelik baskınlarla adını duyurdu.

1520 yılında Osmanlı denizciliğinin en büyük isimlerinden biri olan Barbaros Hayreddin Paşa’nın donanmasına katıldı. Bu dönem, Turgut Reis’in askerî ve stratejik anlamda geliştiği en önemli süreçlerden biri oldu.

Barbaros Hayreddin Paşa ile birlikte;

Sicilya,
Napoli,
Korsika,
Girit,
Adriyatik kıyıları

gibi bölgelerde düzenlenen akınlara katıldı.

Turgut Reis ve Preveze Deniz Muharebesi

1538 yılında gerçekleşen Preveze Deniz Muharebesi’nde Osmanlı donanmasının merkez kuvvetlerinde görev yapan Turgut Reis, büyük başarı gösterdi. Savaş sırasında Papalık Devleti’ne ait önemli bir gemiyi ele geçirerek dikkat çekti.

Preveze Zaferi sonrasında Akdeniz’de Osmanlı üstünlüğü kesinleşirken, Turgut Reis de Osmanlı denizciliğinin önde gelen isimlerinden biri haline geldi.

Turgut Reis’in Esareti

1540 yılında Korsika civarında faaliyet gösterdiği sırada Andrea Doria’nın yeğeni Giannettino Doria tarafından esir alındı. Yaklaşık dört yıl boyunca Ceneviz gemilerinde forsa olarak çalıştırıldı.

Barbaros Hayreddin Paşa’nın girişimleri sonucu 1544 yılında serbest bırakıldı. Barbaros Hayreddin Paşa’nın onu “Nefsinde bir yarar gazidir” sözleriyle övdüğü aktarılmaktadır.

Serbest kaldıktan sonra yeniden Akdeniz’e açılan Turgut Reis, Ceneviz ve Malta şövalyelerine karşı çok sayıda başarılı saldırı düzenledi.

Turgut Reis ve Trablusgarp’ın Fethi

Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki en önemli hedeflerinden biri Malta şövalyelerinin elindeki Trablusgarp idi. Kanuni Sultan Süleyman, Trablusgarp’ın fethedilmesi halinde bölgenin yönetimini Turgut Reis’e vereceğini bildirdi.

1551 yılında Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasıyla birlikte Trablusgarp’a saldıran Turgut Reis, şehrin fethinde önemli rol oynadı.

Fetih sonrası önce Karlı-ili sancak beyliğine getirildi, ardından Trablusgarp Beylerbeyi oldu.

Turgut Reis ve Akdeniz Hakimiyeti

Turgut Reis, Akdeniz’de Osmanlı hakimiyetini güçlendiren en önemli denizcilerden biri oldu. Özellikle:

İtalya kıyıları,
Korsika,
Sardinya,
Sicilya,
İspanyol limanları

üzerine düzenlediği seferlerle Avrupa’da büyük korku uyandırdı.

Batılı kaynaklar onun için “Dragut” lakabını kullanmış ve onu Akdeniz’in en korkulan Osmanlı denizcilerinden biri olarak göstermiştir.

Turgut Reis ve Cerbe Zaferi

1560 yılında Osmanlı donanması Cerbe Adası için büyük bir sefer düzenledi. Piyale Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasına Turgut Reis de katıldı.

Yaklaşık iki ay süren kuşatma sonucunda Cerbe Adası fethedildi ve Osmanlı Devleti Akdeniz’deki en büyük deniz zaferlerinden birini kazandı.

Bu zafer, Osmanlı deniz hakimiyetinin doruk noktalarından biri kabul edilmektedir.

Turgut Reis ve Malta Kuşatması

Kanuni Sultan Süleyman tarafından düzenlenen Malta Seferi’nde Turgut Reis önemli görev üstlendi. Malta’ya geldiğinde kuşatmanın Saint Elmo Kalesi’nden başlatılmasını doğru bulmadığı belirtilmektedir.

Kuşatma sırasında Saint Michel Burcu’na yapılan saldırıları yönetirken ağır şekilde yaralandı. 23 Haziran 1565 tarihinde aldığı yara sebebiyle hayatını kaybetti.

Cenazesi Kılıç Ali Paşa tarafından Trablusgarp’a götürüldü ve burada kendi yaptırdığı caminin hazîresine defnedildi.